Karakter Boyutu :
Yrd.Doç.Dr.Fevzi Er

FINDIK ÜRETİCİSİNİN TEDİRGİNLİĞİ

11 Ağustos 2014 - 16:01

  1.650 milyar dolarlık ihracatın yarısından fazlası yabancı şirketlerin eline geçmesi ve gelecek yıllarda yabancı şirketlerin fındık ihracatında daha fazla etkin olabileceği düşüncesi fındık üreticilerini tedirgin etmektedir. Konuştuğum fındık üreticilerinin açıklamaları böyle.  

 2006 yılına kadar fındık üreticilerinin haklarına Fiskobirlik sahip çıkardı. Çeşitli mazeretlerle bu kuruluş devreden çıktı. Fındık piyasasında üretici ile tüccar karşı karşıya kaldı. Son yıllarda pazarın yabancıların eline geçmesi gayretleri vardı. Oltan Gıda’nın Ferrero tarafından alınması bu gayretlerin doğru olduğunu gösteriyor. Fındık Türkiye’de üretiliyor, borsası Hamburg’ta. Bu yanlışlık halkımız tarafından hep dile getirilmiştir. Geldiğimiz noktada, Türkiye fiyat belirlemede gücünü tamamen kaybediyor. Son gelişmeler Türkiye’de üretilen fındığın fiyat ve ihracatında yabancı şirketlerin etkisi artacağını gösteriyor.

2006 yılında Dünya Bankasının hazırlattığı Türkiye raporunda tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin kapatılmasını istedi. Bu istek üzerine, tarım ürünlerini pazarlayan birlikler kapatıldı. 2006 yılında Fiskobirlik devreden çıktı, Toprak Mahsulleri Ofisi’ne(TMO) fındık alımı ve satım görevi verildi. 2011 yılında da bu kurum fındık piyasasından çekildi.

Fiskobirlik fındık piyasasını düzenleyen fındık üreticisinin birliği idi. Fındık üreticisi bu birlik altıda örgütlenmişti. Artık fındık üreticisi örgütlü değil. Fiskobirlik üretim tahminine dayalı olarak fındığın piyasa fiyatını açıklardı ve piyasa fiyatı oluşurdu. Fiskobirliğin 300 bin ton fındığı saklayacak depoları vardı. İhracatı yapılamayan ve satılamayan fındık bu depolarda kalıyor ve yağ üretiminde kullanılırdı.

2002 yılına kadar, Fiskobirlik Hazine adına fındık alımı yaptı. 2003 yılından itibaren kendi adına kendi imkanları ile fındık almaya ve satmaya başladı. Finansman modelinde ve yönetimde yapılan yanlışlar sonucu bu kurum zarar etmeye başladı. Yanlış finansman yönetimi bu kurumu borçlu hale getirdi. Bu nedenle Fiskobirlik fındık piyasasında başarılı olamadı ve birçok tesis ve kuruluşu satmak zorunda kaldı. Buna karşın, fındık dikim alanları genişledi ve 700 bin ton kabuklu fındık üretimine ulaşıldı. Her yıl 50 bin ton iç fındık tüketimi olurken 350 bin ton da iç fındık ihraç noktasına gelindi.

Fındığın en büyük alıcısı, yurt dışındaki 7-8 yabancı şirket. İçeride alım yapanlar, yurt dışındaki şirketlerin ortak olduğu şirketler veya onlar adına alım yapan 600 dolayındaki tüccarları. Bu şirketler ve tüccarlar, Türkiye’deki üretim miktarına göre yurt dışında fiyat belirliyorlar. Bu fiyatı da Hamburg Borsası’na onaylatıyorlar. Böylece istedikleri fındık piyasası oluşmuş oluyor.

  • Yorumlar0
  • Onay Bekleyenler0

Bu konu hakkında siz ne düşünüyorsunuz ?

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
Tüm Yazılarını Göster
DÜZCE HAVA DURUMU