Karakter Boyutu :
Yrd.Doç.Dr.Fevzi Er

FINDIKTA FİYAT GÜVENCESİ

21 Mart 2016 - 14:43
Fındık piyasasında rekolte sonuçları fındığın fiyatını doğrudan etkilemediğini ve rekoltenin düşmesiyle yükselen fındık fiyatının kalıcı olamayacağını önceki yazılarımda yazmıştım.
 
Bu yönde fındık fiyatının, üretim maliyetlerine bağlı olarak 2015 yılı fındık piyasasının açılışında açıklanan 10.50 kg/TL.’nin düşük olduğunu ve fındık piyasa fiyatının 15.30TL.olması gerektiğini belirtmiştim. Bugün fındık piyasasında gelinen noktada tespitlerin doğru olduğu görülmektedir.

Ülkemizde 690 bin hektar alanda aile işletmeciği temelinde 400 bin üreticisi fındık üretimi yapıyor. Son beş yıllık ortalamasını incelediğimizde 760 bin tonluk fındık üretiminin 532 bin tonunu, 670 bin ton kabuklu dünya fındık ihracatının 520 bin tonunu ülkemiz gerçekleştiriyor. Ülkemiz, 2015 yılında 2 milyar 500 milyon dolar ihracat geliri elde etmiştir. Ancak, 2015 fındık sezonu yanlış fiyat tespiti ile açıldı ve bugün de fındık üreticisi açısından bu yanlışlar devam ediyor. 2014 fındık piyasası 23 liraya kadar yükseldi ve sezonu 22 liradan kapattı. Bugün itibariyle fındığın fiyatı 11 lira civarında ve fındık fiyatında yarı yarıya kayıp var. Üretici bu kaybın kapanmasını bekliyor ve üretiminin yarısını elinde tutuyor.

Fındık rekoltesi üzerinde senaryolar geliştirerek 2009 yılından itibaren fındık piyasasında fiyatın tespitinde devlet etkin rol oynamıyor ve fındık fiyatı serbest pazar ekonomisine göre belirleniyor. Bu yönde serbest pazar ekonomisinde fiyatın oluşması için rekabet koşularının olması gerekiyor. Ülkemizin fındık piyasasını kontrol eden şirketler tekel oluşturuyor, bu nedenle serbest ekonomi kurallarına göre fındık fiyatının oluşmasında haksız rekabet yaratılıyor algısının doğru olmadığı kanaatindeyim. Çünkü tüm şirketler olanaklarını en iyi biçimde kullanarak karını arttırmak isterler. Şayet, bu şirketler rekabeti bozuyor ve bu nedenle fındık fiyatının artmasını engelleniyorsa rekabet kurumu müdahale etmelidir. Fındık fiyatında tekelleşme var, rekabet kurumu görevini yapmıyor ve kurallar doğru işlemiyorsa serbest piyasa kurallarına göre fiyat oluşuyor demek doğru değildir. Fındık fiyatının tespitinde serbest piyasa koşulları işlemiyor ise fındığın fiyatı serbest piyasaya bırakılmamalıdır.

Dağınık ve güçsüz durumundaki fındık üreticisi alıcı sayısı az olan şirketlerle karşı karşıya kaldığı için fındık piyasasında serbest rekabet kuralları işlemiyor. Bu durumda alıcılar, fındığın üretim miktarını takip ederek fiyatı belirliyorlar. Geçmiş yıllarda Fiskobirlik fındığın fiyat oluşumunda belirleyici idi. Alıcı şirketler tatmin edici fiyat vermediğinde üretici fındığını Fiskobirlik’e verebiliyordu. Fiskobirlik ve ürecinin fındığını alacak diğer kurumlar fındığı alamadıkları için fındık üreticisi alıcı şirketlerin fiyatını kabul etmek zorunda kalıyor ve fındık piyasası üretici lehine işlemiyor.

Sonuç: Fındıkta fiyatın oluşumunda serbest piyasa koşullarının etkinliğini sağlayarak tekelci yapının oluşmasını engelleyici tedbirler mutlaka alınmalıdır. Bu yönde fındık üretiminde üretim planlaması yapılmalı, arz fazlası tespit edilerek fazlalığın fiyat düşürücü fonksiyonunu üretici lehine geliştirecek politikaların ivedilikle hayata geçirilmesi sağlanmalıdır. Aksi takdirde her fındık sezonunda aynı konular yaşanabilir ve üreticinin azalmasına neden olabilir. Oluşturulacak milli fındık politikası ile Türkiye dünya fındık piyasasını yönlendirebilir ve ihracatını arttırıp daha fazla gelir elde edebilir. Bu durumda yapılacak şey, fındık üretiminin verimliliğini ve kalitesini arttıracak politikaları zaman geçirmeden uygulamaya koymaktır. Diğer yandan fındık üreticilerine uzun vadeli plan yapmalarına yönelik fiyat ve stok konularında güvence verilmelidir. Verilen bu güvence, fındık fiyatında istikrar sağlayacak ve üretime yön verecektir. 
  • Yorumlar0
  • Onay Bekleyenler0

Bu konu hakkında siz ne düşünüyorsunuz ?

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
Tüm Yazılarını Göster
DÜZCE HAVA DURUMU